ÇEVRESEL ÖLÇÜMLER

1. Toz Kontrolü

toz kontrolu

Genelde maden işletmelerinde oluşan tozların aerodinamik çapları (boyutları) büyük ve emisyon yükseklikleri (atmosfere bırakılma yükseklikleri) de az olduğundan toz emisyonlarının etki alanı oldukça dardır. Bu dar etki alanları içinde toz emisyonları, çevredeki bitki örtüsüne ve tarıma etki edebilir. Bu nedenlerden dolayı maden işletmelerinde oluşabilecek toz emisyonları çeşitli kontrol yöntemleri kullanılarak devamlı kontrol altında tutulmakta ve çevreye etkileri modelleme ve ölçüm yoluyla irdelenmektedir.

Koza Altın İşletmeleri A.Ş., Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ile Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen toz emisyon sınır değerlerine bütün işletmelerinde uymaktadır. Bunu sağlamak için madenlerde partikül madde (PM) ve çöken toz ölçümleri ÇED taahhütlerinde belirtilen noktalarda düzenli olarak yapılmaktadır. 10 µm ve altındaki PM konsantrasyonu, otomatik beta-ışını tipi ölçüm cihazlarıyla saatlik olarak ölçülmektedir. Çöken tozlar ise, toz kovaları vasıtasıyla aylık toplam olarak ölçülmektedir. Bunlara ek olarak, patlatma öncesi ve sonrası açık ocakta oluşabilecek PM emisyonlarını azaltmak için su ile ıslatma yöntemi uygulanmaktadır.

Kırıcı ünitesindeki cevher boşaltma noktasında da oluşabilecek PM’yi bastırmak için su spreyleri kullanılmaktadır. Ayrıca tesis kırıcı bölgesinde toz tutma ünitesi mevcuttur. Bu kontrol yöntemleri ile maden sahasında partikül madde emisyonlarının yönetmeliklerle belirlenen sınır değerleri aşması engellenmektedir. Ovacık İşletmemizdeki ölçüm sonuçları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve İl Özel İdaresine her ay düzenli olarak rapor edilmektedir.

2. Hidrojen Siyanür (HCN) Gazı Kontrolü

Liç, çöktürme ve desorpsiyon ünitesi gibi proses kaynaklarından ortam pH’sına bağlı olarak ortaya çıkabilecek HCN gazının oluşumunu önlemek ve altın/gümüş kazanım yüzdesini en optimum düzeyde tutabilmek için bu ünitelerde ortam pH’sı 10’un üzerinde tutulmaktadır.. Her ihtimale karşı oluşabiiecek HCN gazı ölçümü için maden sahasında üç adet HCN gazı ölçüm dedektörü bulunmaktadır. Bu cihazlardan 1 tanesi liç tankları üzerinde ölçüm yapacak şekilde yerleştirilmiş olup, diğer iki cihaz ise mobil olarak İzleme-Denetleme Komisyonu tarafından uygun görülen yerlerde olmak üzere tesis ve atık barajı etrafında ölçüm yapacak şekilde hazır bulundurulmaktadır. Cihazlarda 5 ppm ve 10 ppm olmak üzere iki kademeli alarm sınırı bulunmaktadır. Ölçüm sonuçları Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve İl Özel idaresine her ay düzenli olarak rapor edilmektedir.

3. Gürültü Kontrolü

gurultu kontrolu

Koza Altın İşletmeleri A.Ş. madenlerindeki çalışmalarda Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’ne uyulmaktadır. Gürültü sınır değerleri maden sahasına en yakın yerleşim birimlerindeki yapıların 1 metre uzaklığında otomatik olarak gece ve gündüz için ayrı ölçülmektedir. Ölçüm sonuçları Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve İl Özel idaresine her ay düzenli olarak rapor edilmektedir.

 

4. Kimyasal Maddelerin İthali, Taşınması, Depolanması ve Kullanılması:

Koza Altın İşletmeleri A.Ş., kimyasalların ambalaj ve etiketlenmesi, depolanması, taşınması ve kullanılması ile ilgili değişik mevzuatlarda belirtilen hususlara uymaktadır ve uymaya devam edecektir.

Siyanür:

  • Sodyum siyanür deposu ateşe ve neme dayanıklı olarak inşa edilmiştir. Depo binası ayrıca çitle çevrili olup depo ve çit kapısı sürekli kilitli tutulmaktadır. Yangına karşı kuru toz söndürücüler kullanılmaktadır.
  • Siyanür içeren üniteler, ilgili mevzuat ve uluslararası standartlara uygun olarak etiketlenmiştir. Benzer şekilde, ambalajlar da etiket taşımaktadır.
  • Tank liçi prosesi uygulanan maden işletmelerinde sodyum siyanürün cevherle muamelesi için çelik tanklar inşa edilmiştir. Bu tanklar tabanı eğimli ve çevresi yüksek eşiklerle çevrili, pompa ile donanımlı betonarme ünitelerde bulunmaktadır. Herhangi bir nedenle betonarme üniteye bir boşalım olması halinde pompa çalıştırılarak çamur/su sistemi geri beslenmektedir.

Kireç: Tesiste bazik ortamın sağlanması için kullanılmaktadır. Kireç 35 tonluk kapalı siloda stoklanacak ve pulse-jet torbalı filtre sistemi toz kontrolünü sağlamaktadır.
Hidroklorik Asit: Asit tesise tankerlerle taşınmaktave 30 m3‘lük fiber glass veya kauçuk kaplı çelik tankta depolanmaktadır.
Kostik soda: kostik soda tesise tankerle taşınmakta ve 30 m3‘lük çelik tankta depolanmaktadır.
Çöktürücü: çöktürücüler tesise torbalarda sağlanmakta ve ambarlarda stoklanmaktadır.
Aktif Karbon: Aktif karbon tesise torbalarda sağlanmakta ve ambarlarda stoklanmaktadır.
SO2 : TSE 1519 ‘daki standartlara uygun tanklarda depolanmaktadır.
Tesiste çalışanlar için tesisin belirli yerlerinde emniyet duşları bulunmaktadır.

5. Patlatma

patlatma

Patlatma sırasında kullanılacak patlayıcılar, yetkili patlayıcı firmasından yol izin belgeleri ile maden sahalarımıza günü birlik gelmektedir. İşletme süresince yapılan patlatmaların gürültü ve vibrasyonunun ölçümü civardaki yerleşim birimlerindeki binaların 1 m uzağında otomatik patlatma ölçüm cihazı ile yapılmaktadır. Bu cihaz sayesinde yapılan patlatmalar sonucunda ölçülen gürültü ve vibrasyon değerleri kayıt edilmekte ve sonuçlar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve İl Özel idaresine her ay düzenli olarak rapor edilmektedir.

6. Tesis Atıkları

tesis atıkları

Koza Altın İşletmeleri A.Ş., proses sonucunda çıkan atıkların bozundurulması için kimyasal bozundurma tesisi kurmuştur. Bu tesis aşağıdaki ünitelerden oluşmaktadır:

1-      INCO SO2/Hava prosesi ile siyanür bozundurma,

2-      Ferrik sülfat prosesi ile ağır metal duraylama,

3-      Tesis içi dökülme ve siyanatlar için hipoklorit bozundurma.

Kontroller üç noktada yapılmaktadır:

  • Kimyasal bozundurma ünitesi çıkışı; havuza deşarj edilmeden önceki bir noktada alınacak çamur numunesi her gün alınmakta ve siyanür analizi yaptırılmaktadır. İlgili mercilere günlük, haftalık ve aylık olarak raporlanmaktadır.
  • Havuzdan tesise beslenen suyun besleme kulesine aktığı noktada alınacak su numunesi hergün alınmakta ve siyanür analizi yaptırılmaktadır. İlgili mercilere günlük, haftalık ve aylık olarak raporlanmaktadır.
  • Barajdaki mevcut sudan hergün su numunesi alınmakta ve arsenik antimuan miktarları analiz ettirilmektedir. Ayrıca haftada bir kere ağır metal konsantrasyonları analiz ettirilmektedir. İlgili mercilere günlük, haftalık ve aylık olarak raporlanmaktadır.

7. Atık Depolama

atik depolama

Koza Altın İşletmeleri A.Ş. tesislerinde kimyasal olarak bozundurulmuş proses atıkları Atık Depolama Tesisinde (ADT) depolanmaktadır. ADT projesi Devlet Su İşleri tarafından onaylanmış ve inşaatı Devlet Su İşleri ile yapılan protokol ve teknik şartnamede belirtilen teknik özelliklere uygun olarak yine Devlet Su İşleri kontrollüğünde yapılmıştır.

 

  • Atık havuzunun tabanı kil-yüksek yoğunluklu polietilen jeomembran-kil kompozit astar sistemiyle kaplanarak geçirimsizliği sağlanmıştır.
  • Atık Depolama Tesisinin stabilitesini artırmak amacıyla, mansab seddesi önüne, dekapaj malzemesi kullanılarak bir istinat dolgusu inşa projesi hazırlanmıştır.
  • Afet İşleri Yönetmeliği ve Devlet Su İşleri baraj güvenlik katsayıları gözönüne alınarak depreme dayanıklı inşa edilmiştir.
  • Geçirimsiz kil tabaka üzerinde içerisinde drenaj boruları bulunan filtre tabakası bulunmaktadır. Atık içerisindeki su drene edilerek havuz içinde bulunan su toplama kulesinde toplanmakta ve tekrar kullanılmak üzere tesise geri pompalanmaktadır.
  • Atık havuzundan alıcı ortama deşarj yapılmamaktadır ve yapılmayacaktır.
  • Atık havuzu çevresi etkin bir şekilde drene edilip yağışlardan dolayı oluşacak suların doğrudan atık havuzuna girmesi önlenmiştir.
  • Tesis atıklarını atık havuzuna taşıyan borular, kendilerinden % 25 daha büyük çaplı bir PVC boru içine yerleştirilmiştir. Herhangi bir sızma-kaçak olup olmadığını anlamak amacıyla, siyanür ihtiva eden tüm tank ve borular her gün kontrol edilmektedir.
  • Atık Depolama Tesisi, Çevre  ve Şehircilik Bakanlığı’na sunulan  Atık Depolama Tesisi Yönetim Planı çerçevesinde işletilmektedir.

8. Yeraltı Sularının İzlenmesi

İşletmelerde bulunan ADT ana seddesinin mansap şevi tarafında yeraltı suyu akımı yönünde ve yeraltı suyunu en iyi temsil edecek şekilde ve menbasında yeraltısuyu gözlem kuyuları açılmıştır. Kuyu ağızları yüzey sularının girmesini önlemek amacıyla izole edilmiş olup kilitli tutulmaktadır. Emniyet amacıyla kuyular çitle çevrilmiştir. Tüm kuyularda pompaj düzeneği kurulmuştur. Bu kuyular, tesisten kaynaklanması olası her tür yeraltısuyu kirliliğinin tutularak tesise geri basılması esasına göre planlanmıştır. İşletme döneminde bu kuyulardan periyodik olarak numune alınmakta ve analiz sonuçları resmi birimlere aylık ve üç aylık olarak rapor edilmektedir.

9. Yeraltı İşletmesinden Su Gelirinin Kontrolü

Yeraltı ocağı, yeraltısu tablasının altında kaldığından, yeraltı madeninin işletilmesi sırasında çatlak ve fay zonlarından yeraltına su drenajı olmaktadır. Yeraltı ve açıkocaktan çıkan fazla suların bir kısmı maden sahasında meydana gelebilecek tozun bastırılması için kullanılmaktadır. Geriye kalan kısım ise, kademeli bekletme havuzlarına alınarak, Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’ne göre alıcı ortama deşarj standartları sağlandıktan sonra, deşarj iznine dayalı olarak dereye deşarj edilmektedir. Hergün bu sudan numune alınıp, pH ve askıda katı madde kontrolleri yapılmaktadır. Ayrıca haftalık olarak alınmış kompozit numune analiz ettirilip, sonuçları resmi birimlere aylık olarak rapor edilmektedir.

10. Meteorolojik Ölçümler

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün talebi üzerine bazı işletmelerde meteorolojik verilerin tesbiti için otomatik meteoroloji istasyonu kurulmuştur. 24 saat boyunca otomatik ölçüm alan istasyonda sıcaklık (max., min.,ort), yağış miktarı, max.rüzgar yönü,-hızı-saati, nem,ortalama hava basıncı,buharlaşma, güneşlenme ve güneşlenme süresi ölçülmektedir. Veriler aylık olarak resmi birimlere rapor edilmektedir.